en-Schermtijd en digitale media (spel/ game; sociale netwerken) (Opvoeden in een “virtuele” /digitale wereld)

p

Schermtijd en digitale media: opvoeden in een digitale wereld

Wat fijn dat je weer meeleest!
Met mijn blogs wil ik ouders ondersteunen bij het ouderschap en de opvoeding. Ouderschap is prachtig – en ja, soms ook behoorlijk uitdagend. Maar die uitdagingen horen erbij. Zie ze niet als problemen, maar als een natuurlijk onderdeel van het ouderschap.

In deze blog ga ik in op een onderwerp dat veel ouders bezighoudt: schermtijd en het gebruik van digitale media door kinderen. Hoe ga je daar op een gezonde manier mee om?

Wat is schermtijd precies?

Schermtijd is de tijd die een kind doorbrengt voor een scherm – denk aan een telefoon, tablet, televisie, laptop of spelcomputer. Deze tijd staat vaak los van andere belangrijke activiteiten zoals buitenspelen, bewegen, knutselen of sociale contacten.

Te veel schermtijd kan negatieve gevolgen hebben. Denk aan verminderde lichamelijke activiteit, slechter slapen, minder sociaal contact of overprikkeling. Sommige kinderen raken zelfs verslaafd aan gamen. Toch heeft schermgebruik ook positieve kanten. Gamen kan bijvoorbeeld het probleemoplossend vermogen, de reactiesnelheid en het strategisch denken stimuleren.

Hoewel schermen inmiddels een vast onderdeel zijn van het dagelijks leven, is het belangrijk om te kijken naar balans. Te veel schermtijd kan ten koste gaan van beweging, sociaal contact en rust.

Wat zegt de wetenschap over schermgebruik bij jonge kinderen?

Voor kinderen onder de 2 jaar wordt schermgebruik afgeraden. Op die leeftijd leren kinderen vooral van écht contact met ouders of verzorgers. Beeldschermen kunnen dat niet vervangen.

Vanaf 2 jaar kan een kind beginnen met leren via herkenbare en herhalende spelletjes of video's. Naarmate ze ouder worden, leren kinderen via games strategieën toepassen en via sociale media inzicht krijgen in de mening van anderen.

Toch blijft het belangrijk dat schermtijd in balans is met andere activiteiten.

Het Trimbos instituut doet onderzoeken; zo ook naar de schermtijd van jonge kinderen:

Wanneer is het te veel?

Een goede richtlijn is: niet meer dan 1 tot 2 uur schermtijd per dag voor kinderen vanaf 2 jaar. Maar belangrijker dan het aantal minuten is de vraag of schermtijd andere dingen verdringt. Heeft je kind nog genoeg tijd om te bewegen, te spelen, te slapen en te ontspannen? Zo niet, dan is het tijd om in te grijpen.

Ook het moment van schermgebruik telt mee. Het is beter om minstens een uur voor bedtijd geen scherm meer te gebruiken. Het blauwe licht van schermen verstoort de aanmaak van melatonine, het hormoon dat je kind helpt om in slaap te vallen.

Sociale media: liever nog even wachten

Voor jonge kinderen is het gebruik van sociale media af te raden. De meeste platforms zijn niet kindvriendelijk ingericht en brengen risico's met zich mee, zoals ongepaste inhoud of contact met vreemden. Oudere kinderen kunnen er wel gebruik van maken, mits je als ouder betrokken blijft en samen duidelijke afspraken maakt.

Meer weten? Kijk dan op de website van ‘ Mediawijsheid’
of volg de online cursus ' Intro: Media-opvoeding' via MAX Vandaag.

Maar… digitale media hebben ook voordelen

Gamen of digitale leerapps kunnen ook bijdragen aan:

• Betere hand-oogcoördinatie

• Verbetering van probleemoplossend vermogen

• Stimulatie van creativiteit en ruimtelijk inzicht

• Snellere informatieverwerking

Het is dus niet zwart-wit. Het gaat om hoe en wanneer schermen worden ingezet.

Hoeveel schermtijd is verantwoord?

Een praktische richtlijn:

• Onder de 2 jaar: liever geen schermen

• Tussen 2 en 5 jaar: maximaal 1 uur per dag, verdeeld over korte momenten

• Vanaf 6 jaar: maximaal 2 uur per dag, afhankelijk van schoolwerk en andere activiteiten

Belangrijker dan het aantal minuten is of schermtijd ten koste gaat van andere belangrijke dingen, zoals spelen, rusten, bewegen of contact met anderen.

Wat kun je als ouder doen?

• Maak samen met je kind afspraken over wanneer en hoe lang er schermgebruik is

• Leg uit waarom deze regels er zijn, op een rustige en begrijpelijke manier

• Zorg voor schermvrije momenten: tijdens het eten, vlak voor het slapen of bij bezoek

• Geef 5 minuten van tevoren aan wanneer de schermtijd bijna voorbij is

• Geef zelf het goede voorbeeld in je eigen schermgebruik

• Belangrijk: beloon positief gedrag (bijvoorbeeld op tijd stoppen), negeer negatief gedrag zoveel mogelijk
  

Mijn ervaring als moeder

Als moeder van drie jongens heb ik zelf ervaren hoe verschillend kinderen omgaan met digitale media. Mijn oudste zoon kreeg pas rond zijn achtste verjaardag een spelcomputer, omdat het toen allemaal nog vrij nieuw was. Mijn middelste zoon ontdekte de PlayStation al toen hij drie jaar oud was. En mijn jongste groeide op in een tijd waarin schermen en internet vanzelfsprekend waren.

Vooral bij de jongste was het soms lastig om grenzen te stellen. Hij had twee grote broers met ervaring en wilde meedoen. Samen spelen was leuk, maar stoppen was moeilijk. We leerden om duidelijke afspraken te maken over wat wel en niet mocht, en daar consequent in te blijven.

Wat ik hoor van andere ouders

In mijn werk met ouders hoor ik regelmatig vragen als:
– "Hoeveel schermtijd is gezond?"
– "Mijn kind wordt boos als ik de tablet afpak. Wat kan ik doen?"
– "Is het normaal dat mijn kind alleen maar wil gamen?"

Mijn antwoord is vaak: ja, het is normaal – maar het vraagt wel om begeleiding. Vergelijk jouw kind niet met anderen, elk kind is anders. Geef vertrouwen, wees duidelijk en biedt structuur. Kijk naar wat jouw kind nodig heeft. En: blijf in gesprek. Digitale opvoeding is in de kern niet anders dan gewone opvoeding. Het vraagt om grenzen, uitleg en betrokkenheid.

Tot slot

We leven in een digitale wereld, en dat is een feit. Digitale media zijn niet meer weg te denken uit het leven van kinderen– en dat hoeft ook niet. Maar kinderen hebben jou nodig om daarmee om te leren gaan.

Als ouder hoef je niet alles perfect te doen, maar het is wél belangrijk dat je bewust opvoedt – ook op digitaal vlak. Ik kan je daarom nog een mooi en praktisch boek aanraden om hier nog verder over door te lezen.

Gun jezelf én je kind begeleiding hierbij, als je dit nodig hebt. En blijf vertrouwen op jouw rol als ouder.

Dank je wel voor het lezen. Zorg goed voor jezelf, wees jezelf en zorg met liefde voor je kind.
Tot de volgende keer!

Wil je reageren of iets delen?